doriopress

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΩΡΙΟ …ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ – ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ
Το Δώριο, προ δωρική ονομασία με αβέβαιη ετυμολογία, αναφέρεται στο αρχαιότερο και σημαντικότερο έργο της Ελληνικής Γραμματείας την «Ιλιάδα» του Ομήρου (Β’ Ραψωδία, στίχοι 591-602) Ο Θράκας Μουσικός Θάμυρις ανταγωνίζεται τις Μούσες στο μυθικό αρχαίο Δώριο. (Αρχαία Ερυθρόμορφη υδρία Μουσείο Βατικανού)

Ο μυθικός ποιητής και μουσικός Θάμυρις φημισμένος για την ομορφιά και το τραγούδι του, υπερηφανεύθηκε πως ξεπερνούσε στην Τέχνη και τις Μούσες, τις κόρες του Δία. Στον αγώνα που ακολούθησε νικήθηκε και οι Μούσες, για να τον εκδικηθούν τον τύφλωσαν, καθώς ερχόταν από την Οιχαλία στο Δώριο. Έτσι, τυφλός, πέταξε τη λύρα του στο ποτάμι, που από τότε ονομάστηκε Βαλύρα και δεν ξανατραγούδησε.

Το περιστατικό με τον Θάμυρι αναφέρεται και σε άλλες μυθικές παραλλαγές με επίκεντρο το Δώτιον Πεδίον, που πιστεύεται ότι βρισκόταν στη Θεσσαλία, νοτίως των Τεμπών. Αυτό, σε συνδυασμό με τη συνωνυμία αρκετών πόλεων της Θεσσαλίας με αντίστοιχες της Μεσσηνίας (Οιχαλία,Τρίκκη, Ιθώμη, Εύρυτος) όπως οι στίχοι 729-730 της Β’ Ραψωδίας και η μαρτυρία του Στράβωνος (Γεωγραφικά Η’ παράγραφος 350) ενισχύουν την άποψη, ότι οι κάτοικοι του Δωρίου της πρωτοελλαδικής (2500-2200 π.Χ) και Μυκηναϊκής περιόδου(1800-1200 π.Χ ) διατηρούσαν μνήμες, από τη Θεσσαλία, κατά το πέρασμα τους προς την Πελοπόννησο.

Πέρα από το περιστατικό του Θάμυρι υπάρχει στους Ομηρικούς στίχους και μια άλλη σημαντική πληροφορία. Το Μυκηναϊκό Δώριο είναι μια από της εννέα πόλεις της περιοχής που υπάγονταν στο Βασίλειο του Γερήνιου (σεβαστού γέροντα) Νέστορα, που με πρωτεύουσα την Πύλο, συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο, με ενενήντα καράβια. Προτομή Ομήρου

Όμως, ας παρακολουθήσουμε καλύτερα τους Ομηρικούς στίχους (Ραψ. Β’ 501-602)  στο πρωτότυπο:

591:Οἳ δὲ Πύλον τ᾽ ἐνέμοντο καὶ Ἀρήνην ἐρατεινὴν

592: καὶ Θρύον Ἀλφειοῖο πόρον καὶ ἐΰκτιτον Αἰπὺ

593: καὶ Κυπαρισσήεντα καὶ Ἀμφιγένειαν ἔναιον

594: καὶ Πτελεὸν καὶ Ἕλος καὶ Δώριον, ἔνθά τε Μοῦσαι

595:ἀντόμεναι Θάμυριν τὸν Θρήϊκα παῦσαν ἀοιδῆς

596: Οἰχαλίηθεν ἰόντα παρ᾽ Εὐρύτου  Οἰχαλιῆος·

597: στεῦτο γὰρ εὐχόμενος νικησέμεν εἴ περ ἂν αὐταὶ

598:Μοῦσαι ἀείδοιεν κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο·

599: αἳ δὲ χολωσάμεναι πηρὸν θέσαν, αὐτὰρ ἀοιδὴν

600: θεσπεσίην ἀφέλοντο καὶ ἐκλέλαθον κιθαριστύν·

601: τῶν αὖθ᾽ ἡγεμόνευε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

602: τῷ δ᾽ ἐνενήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.

και σε μετάφραση του Ιάκωβου Πυλυλά.

591:Η Πύλος άνδρες έστειλε και η πάντερπνη Αρήνη

592: το Θρύον, πόρος του Αλφειού, το Αιπύ λαμπρό, τα μέρη

593: και του Κυπαρισσήεντος και της Αμφιγενείας,

594: του Έλους και της Πτελεού, το Δώριον, όπου οι Μούσες

595: ήβραν τον Θράκα Θάμυριν και αλάλητον τον κάμαν,

596: ως γύριζε απ’ τον Εύρυτον τον άρχον Οιχαλίας.

597: Πως θα ενικούσ’ επαίρονταν αυτός και αν τραγουδούσαν

598: οι Μούσες κόρες του Διός κι εκείνες χολωμένες

599: τον τύφλωσαν. Και της ωδής το χάρισμα το θείον

600: και ακόμη το κιθάρισμα τον κάμαν ν’ αστοχήση

601: και τούτους ο Γερήνιος ο Νέστωρ διοικούσε,

602: κι ήσαν καράβια βαθουλά κατόπι του ενενήντα.

Ο Τρωικός πόλεμος αποτελεί οριστικά αποδεδειγμένο ιστορικό γεγονός (ανασκαφές του Σλήμαν στην Τροία και Μυκήνες και του Μπλέγκεν στην Πύλο).

Εκείνο που ενδιαφέρει τη δομή του Βασιλείου του Νέστορα είναι οι διασωθείσες, χάρις στην πυρκαγιά του ανάκτορου, πήλινες εγχάρακτες πινακίδες με τη γραμμική γραφή και αποκρυπτογράφηση τους το 1952 από τον Άγγλο Μichael Ventris. Είναι γραμμένες στην Ελληνική Γλώσσα και αποτελούν το πρώτο γραπτό κείμενο του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού.

Στις πινακίδες μεταξύ άλλων αναφέρονται έξι από τις εννέα ονομασίες των πόλεων των παραπάνω Ομηρικών στίχων. Δεν αναγράφονται το Δώριον,η Αρήνη και το Πτελεόν, αλλά αυτό μικρή σημασία έχει, επειδή η διάσωση των πινακίδων με την πυρκαγιά ήταν τυχαία και εν πάσει περιπτώσει αυτές καταγράφουν τις εισφορές των πόλεων μιας μόνης χρονιάς (Denis L. Page “ Ιλιας και Ιστορίας , σελίδα 229). Το τέλος του Τρωικού Πολέμου, περίπου 1180 π.Χ συμπίπτει με την κατάρρευση του Μυκηναϊκού κόσμου που επισφραγίζεται, αν δεν οφείλεται, με την κάθοδο των Δωρικών φύλων(1100 π.χ περίπου).

Ακολουθεί ο σκοτεινός Ελληνικός Μεσαίωνας(1100 -700 πΧ), που η Μεσσηνία σημαδεύτηκε από τις αλλεπάλληλες εξεγέρσεις των παλαιών κατοίκων εναντίον των Δωριέων της Σπάρτης, που τελικά την υπόταξαν. Αξίζει να σημειωθεί, για την ευρύτερη περιοχή του Δήμου Δωρίου , ο απόηχος των κατορθωμάτων του Θρυλικού Αριστομένη (2ος Μεσσηνιακός Πόλεμος 600 πχ περίπου) όπως τον περιγράφει 850 αργότερα ο Παυσανίας (Ελλάδος Περιήγηση Μεσσηνιακά – Ηλιακά κεφ. 17). Κορυφαίο γεγονός είναι η ενδεκαετής πολιορκία του κάστρου της Είρας που τελικά κατελήφθη με δόλο. Η Είρα εικάζεται ότι είναι στον ομώνυμο γειτονικό Δήμο μεταξύ των χωριών Κακαλέτρι και Στάσιμου, όπου υπάρχουν λείψανα τειχών. (σχόλια του Νικ. Παπαζήση, στον Παυσανία, 1ος Τόμος σελίδα 70). Είναι ενδιαφέρουσα, αν και δεν έχει μελετηθεί επαρκώς η άποψη του συμπατριώτη μας Σωτήρη Παπαδόπουλου που τοποθετεί το Κάστρο της Είρας πλησίον του Κούβελα.

Η Σπαρτιάτικη κυριαρχία καταλύθηκε αρκετά αργότερα (362 πΧ) από τον Επαμεινώνδα, που θεμελίωσε την πόλη της Μεσσήνης και προσκάλεσε να την κατοικήσουν οι απανταχού εξόριστοι Μεσσήνιοι. Είναι φυσικό να ζωντανέψουν οι παλιές ένδοξες μνήμες από τον ¨Όμηρο και τον Αριστομένη. Στους θρύλους αυτούς περιλαμβάνονται και η ανάμνηση του Αρχαίου Δωρίου, με άγνωστη την ακριβή του τοποθεσία.

Ο πρώτος που αναφέρει το Δώριο στη νέα αυτή περίοδο είναι ο γεωγράφος Στράβων (66πχ-25μχ) που το συσχετίζει με τους γνωστούς στίχους της Ιλιάδας και άλλες ασαφείς πληροφορίες παλαιότερων συγγραφέων, χωρίς ο ίδιος να έχει επισκεφθεί την περιοχή. Το Δώριο τότε εθεωρείτο από μερικούς ότι ήταν βουνό και από άλλους κοιλάδα. Ο Στράβων πιστεύει, ότι συμπίπτει με την πόλη ¨Ολουριν ή Ολουρου, που βρισκόταν στον Μεσσηνιακό Αυλώνα, όπως τότε ονομαζόταν η πεδινή διάβαση που συνδέει τη Βόρεια Μεσσηνία με τον Κυπαρισσιακό Κόλπο(από όπου περνάει σήμερα η σιδηροδρομική γραμμή). (Στράβωνος Βιβλίον 8, Kεφ. 350 και σχόλια Ν. Παπαχατζή στίς «Περιηγήσεις Παυσανία» 3ος Τόμος σελ. 149)

Ο Παυσανίας επισκέφθηκε την περιοχή περίπου το 160 μΧ και ενώ δίνει λεπτομερείς περιγραφές για την πόλη της Μεσσήνης και τον περίγυρο της, είναι ασαφής για τη θέση του, Δωρίου, από το οποίο τίποτα δεν διασωζόταν στην εποχή του. Περνώντας από το Καρνάσιο(σημερινά χωριά Πολίχνη και Κωνσταντίνοι), έφθασε μέχρι και την αρχαία Πολίχνη(όπου περίπου βρίσκεται η σημερινή Καλλιρρόη). Εκεί του είπαν για δυο ποτάμια (Ηλέκτρα και Κοίος) και στην συνέχεια για μια πηγή (Αχαΐα) όπου ήταν και η υποτιθέμενη θέση του αρχαίου Δωρίου (που είχε παύσει να κατοικείται, πριν από 1350 χρόνια). Ο Παυσανίας δεν επισκέφθηκε την τοποθεσία που του υποδείχθηκε, γιατί, όπως φαίνεται από το οδοιπορικό του, επέστρεψε στις Μεσσηνιακές Φαρρές. (Καλαμάτα) και στη συνέχεια, με πλοίο, έκανε το γύρο της Μεσσηνίας περιγράφοντας τα τοπία μέχρι και την Ηλεία.(Παυσανίου-Μεσσηνιακά- Ηλειακά κεφ.33 παρ 7 και αντίστοιχα σχόλια Νικ. Παπαχατζή 3ος τόμος σελ. 14). Όμως όλες τις παραπάνω ασάφειες έμελλε να ξεκαθαρίσει με τρόπο, μάλλον, οριστικό η αρχαιολογική σκαπάνη το 1760 χρόνια μετά την περιήγηση του Παυσανία.

ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

 A. Περίοδος μέχρι την Τουρκοκρατία

Η Πελοπόννησος (και η Μεσσηνία) μετά την Ρωμαϊκή κατάκτηση και μέχρι τη Μεσοβυζαντινή εποχή πέφτει σχεδόν σε αφάνεια , από πλευράς μεγάλων ιστορικών γεγονότων. Επανέρχεται στο προσκήνιο κατά την Φραγκοκρατία και ιδιαίτερα μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Βυζαντινούς (1261) και την εγκαθίδρυση του Πριγκιπάτου του Μορέως. Είχε προηγηθεί , από τα μέσα του 7ου αιώνα η ανοργάνωτη εγκατάσταση Σλαβικών Νομάδων που διείσδυσαν ανεμπόδιστα και σχημάτισαν σκόρπιους καθαρά αγροτικούς οικισμούς, χωρίς καμία συνοχή μεταξύ τους. Με το πέρασμα των χρόνων και προ της εμφάνισης των Φράγκων είχαν σχεδόν όλοι απορροφηθεί από το κυρίαρχο Ελληνικό περιβάλλον. Στην οριστική αφομοίωση συνετέλεσε δραστικά και η επιτυχημένη προσπάθεια εκχριστιανισμού από το Βυζάντιο.
Κατάλοιπα αυτής της εγκατάστασης είναι τα διάφορα τοπωνύμια που μέχρι πρότινος χρησιμοποιούνταν (Βυδισοβα στο Δήμο μας και Γαράντζα – Παυλίτσα – Γαρδίτσα στον περίγυρο). Επίσης λέξεις με καθαρά αγροτικό νόημα (όπως γράνα, σβάρνα, λόγγος, καρβέλι, κ.λ.π).
Οι Φράγκοι παρά το ότι έμειναν σε τμήματα της Πελοποννήσου ακόμα κα μετά την κατάκτηση των Τούρκων, δεν φαίνεται να αναμείχθηκαν και πολύ με τον ντόπιο πληθυσμό, όχι τόσο λόγω των συνεχών εχθροπραξιών με τους Έλληνες (Δεσποτάτο του Μορέως- Μυστράς) όσο λόγω του ψυχικού χάσματος που υπήρχε μετά το Εκκλησιαστικό Σχίσμα (1054).
Η περιοχή μας υπαγόταν στη Βαρωνία της Αρκαδιάς (Κυπαρισσία). Οι λίγες και συγκεχυμένες πληροφορίες που υπάρχουν γι’ αυτή την περίοδο προέρχονται από το «Χρονικό του Μορέως», ένα άτεχνο μακροσκελές ποίημα, που υπάρχει και στη Γαλλική Γλώσσα. Στο «Χρονικό» αναφέρονται οι ονομασίες Διμάντρα και Αετός καθώς και η Κοπρινίτσα που ασφαλώς και τότε, με το κεφαλάρι της, ήταν πηγή ζωής για τους κατοίκους της. Η μεγάλη μετακίνηση πληθυσμού,χωρίς όμως να αλλάξει η γενική φυσιογνωμία του ανθρώπινου τοπίου, έγινε στην Πελοπόννησο περί το τέλος της Φραγκοκρατίας,και προ της κυριαρχίας των Τούρκων.
Οι ατέλειωτες συγκρούσεις μεταξύ Βυζαντινών Φράγκων, Βενετών, Γενουατών, οι εμφύλιες διαμάχες των τοπικών Βυζαντινών Ηγεμόνων, η κακοδιοίκηση και τέλος οι αλλεπάλληλες θανατηφόρες επιδημίες, οδήγησαν σε μια σοβαρή αποδυνάμωση του γηγενούς Ελληνικού πληθυσμού. Τούτο συνέπεσε με μια δημογραφική έκρηξη στην Αλβανία, που συνοδευόταν και από μια αβάσταχτη φτώχεια, λόγω συγκέντρωσης, και εκμετάλλευσης της Γης και λίγους ισχυρούς ηγεμόνες . Οι συνθήκες λοιπόν ήταν προσφορές για μια ακόμα μετακίνηση του πληθυσμού από Βορρά προς Νότου, που μερικοί την παρομοίωσαν με την κάθοδο των Δωριέων (καθηγητής Κώστας Μπίρης).
Η κάθοδος είχε αρχίσει με ομάδες μισθοφόρων νωρίτερα, αλλά πήρε το χαρακτήρα συστηματικού εποικισμού με την ενθάρρυνση των Δεσποτών του Μυστρά Μανουήλ Καντακουζηνού (1349-1360), Θεόδωρου Παλαιολόγου (1384) και Δημήτριου Παλαιολόγου (1395). Την ίδια πολιτική εφάρμοσαν και οι Βενετοί. Οι μετακινούμενοι ήσαν Ορθόδοξοι Χριστιανοί , δεδομένου ότι η υποταγή των Αλβανών στους Τούρκους έγινε εκατό περίπου χρόνια αργότερα, ύστερα από μακρά ηρωική αντίσταση του Εθνικού τους ήρωα Γεωργίου Καστριώτη-Σκερντέμπεη (1468) Κάπου στην εποχή αυτή, δηλαδή πολύ πριν από την Τουρκική κατάκτηση της Πελοποννήσου, πρέπει να τοποθετήσουμε και τη μαζική κάθοδο στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Δωρίου των πρώτων αλβανόφωνων Χριστιανών εποικιστών. Ήρθαν συγκροτημένοι σε μεγάλες οικογένειες (φάρες) με απόλυτη πατριαρχική οργάνωση, ισχυρούς δεσμούς αγάπης μεταξύ τους, αλλά και τυφλής υπακοής σε άγραφους παραδοσιακούς κανόνες. Οι νέοι αυτοί κατοικοι έμελλε να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διατήρηση άσβεστης της φλόγας της Ελευθερίας στη σκοτεινή περίοδο που ακολούθησε, προετοιμάζοντας το μεγάλο ξεσηκωμό του 1821. Η περιοχή είναι ορεινή, όχι ιδιαίτερα εύφορη και την εποχή εκείνη ήταν σχεδόν ακατοίκητη. Ο εποικισμός, θα πρέπει να έγινε ανεμπόδιστα.
Κατά την παράδοση, η πρώτη εγκατάσταση έγινε στην περιοχή Καμάρι –Δρυμή (μεταξύ των χωριών Σουλιμά-Κούβελα-Χαλκιά)όπου, κοντά σε μια πηγή, διασώζεται και μια μικρή εκκλησία που κτίστηκε εκείνη την εποχή. Η εκκλησία ανακαινίστηκε πρόσφατα από τους τοπικούς συλλόγους και γιορτάζεται κάθε 1η Σεπτέμβρη με ένα συγκινητικό προσκύνημα-αντάμωμα όλων των ξενιτεμένων Σουλιμοχωριτών. Εκεί ξανακούγονται τα αυθεντικά τραπεζίτικα τραγούδια που ανακαλούν ένδοξες παλιές μνήμες.Κάθε μία από τις Φάρες, χωρίς να χάσουν τους οργανικούς μεταξύ τους δεσμούς και την Ιεραρχία εγκαταστάθηκαν στις σημερινές θέσεις των οικισμών, κτίζοντας τα πρώτα φτωχικά τους σπίτια. Έτσι προέκυψαν τα σημερινά Αρβανιτοχώρια Σουλιμά, Άνω Ψάρι Κούβελα, Ρίπεσι, Πιτσά Βλιάκα (Χρυσοχώρι), Κλέσουρα, Κατσούρα, Λάπι.
Παράλληλη ήταν η κατοίκηση και από άλλες αρβανίτικες Φάρες σε περιοχές γειτονικές προς τα Σουλιμοχώρια με τις οποίες θα υπήρχε οπωσδήποτε επαφή και συνεργασία. Χαρακτηριστικά αναφέρεται το Μπούγα (η γειτονική Καλιρρόη) που η ονομασία του σχετίζεται με τη μεγάλη αρβανίτικη οικογένεια των Μπουέων, που κυριαρχούσαν τότε στη Δυτική Στερεά Ελλάδα , καθώς και με τον Αλβανό αρχηγό Πέτρο Μπούα που αντιστάθηκε στον Τούρκο Τουραχάν Πασά κατά τη δεύτερη εισβολή του στην Πελοπόννησο (1454). Το ίδιο ισχύει και για τις περιοχές των χωριών Μποντιά και Βυδίσοβα του Δήμου μας, όπου πλεονάζουν τα αρβανίτικα τοπωνύμια (Μάλθη, Λακαθέλα κλπ).
Είναι κατανοητό ότι η ενασχόληση των νέων οικιστών με την κτηνοτροφία και την καλλιέργεια των φτωχών ορεινών χωραφιών όχι μόνο, δεν απέκλειε, αλλά εξανάγκαζε τους νέους άνδρες, φιλόδοξους, ατίθασους και ριψοκίνδυνους από τη φύση τους, να εντάσσονται στα ένοπλα τμήματα, που συντηρούσαν τοπικοί διεκδικητές της εξουσίας, στη ρευστή εκείνη εποχή. Η ενασχόληση αυτή με τα όπλα, πέρα από την καλλιέργεια μιας ανεξάρτητης και υπερήφανης νοοτροπίας, αποτέλεσε και το ιδανικό για την εποχή σχολείο πολεμικής προετοιμασίας, που αποδείχθηκε εξαιρετικά ουσιώδες στις μετέπειτα εξελίξεις. Αντίστοιχη με την μεγαλοπρέπεια των τοπίων και των δυσπρόσιτων βουνών της αρχικής τους πατρίδας, ήταν και η ψυχολογία των ανθρώπων που ήρθαν για μόνιμη εγκατάσταση στην περιοχή μας. Υπερήφανοι ορεσίβιοι, γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων Ιλλυριών, άμεσα σχετιζόμενων με τους πρωτοέλληνες Πελασγούς, έγιναν γνωστοί από πολύ νωρίς σε όλη την Πελοπόννησο με την προσωνυμία Ντρέδες.
Πιθανή ετυμολογία της λέξης Ντρες είναι το Αλβανικό Ντρέιτ που σημαίνει όρθιος ευθύς, υπερήφανος. Μερικοί τη συσχετίζουν, κάπως αβασάνιστα, με την Ελληνική λέξη δρυς, τη βελανιδιά, με το σκληρό κορμό και τις βαθιές ρίζες που αντιστέκεται στις θύελλες. Όποια όμως και αν είναι η ετυμολογία της λέξης Ντρες, ακόμα και σήμερα, είναι συνώνυμη με ένα βαθύ συναίσθημα τιμής και αξιοπρέπειας, για την οποία μπορούν να θυσιάσουν τα πάντα. Έκφραση αυτού του συναισθήματος είναι η ιερή υποχρέωση ισόβιας δέσμευσης σε μια υπόσχεση ή συμφωνίας γενικότερα (Μπέσα). Η παράβαση αυτού του βασικού κανόνα στιγματίζει ανεπανόρθωτα τον υπεύθυνο, για πάντα. Πάνω απ’ όλα και παρά τη φτώχεια, επικρατούσε μια χαρούμενη διάθεση για τη ζωή, που εκδηλωνόταν με τα μακρόσυρτα γλέντια στις γιορτές (γάμοι-πανηγύρια) και τον λεβέντικο τσάμικο χορό, με τους εντυπωσιακούς αυτοσχεδιασμούς του κορυφαίου χορευτή. Χαρακτηριστική επίσης είναι μια τάση για έξυπνα πειράγματα και διηγήσεις μεταξύ τους, με αρκετή δόση αυτοσαρκασμού. Κυρίαρχη θέση στα Αρβανιτοχώρια λόγω γεωγραφικής θέσης αλλά και κύρους των πρώτων οικογενειών πήρε το Σουλιμά, που εξασκούσε ένα είδος επιρροής στα γύρω χωριά, παρόμοιο με εκείνο του Σουλίου, στην Ήπειρο. Ολόκληρη η περιοχή με την εμπεδωμένη φήμη των Ντρέδων Πολεμιστών, σε συνδυασμό με τη δυσκολία προσέγγισης, λόγω του ορεινού εδάφους, απόκτησε ένα καθεστώς άτυπης ανεξαρτησίας, που ενίσχυσε ακόμα πιο πολύ την υψηλοφροσύνη των κατοίκων, την εξοικείωση τους με τα όπλα και τη ροπή τους για πόλεμο, σαν έκφραση του ασυμβίβαστου πόθου τους για ανεξαρτησία. Με αυτές τις συνθήκες έμειναν ουσιαστικά αδούλωτοι στους Τούρκους, αλλά και στους Βενετούς κατά την σύντομη παρεμβολή  τους (1686-1715). Στο κλίμα αυτό ωρίμασαν πιο έντονα οι συνθήκες για την μεγάλη εξέγερση.
Προηγήθηκε η ατυχής επανάσταση του 1770 με την ελλιπή προετοιμασία και σχεδιασμό των Ρώσων. Στην περιοχή μας δεν υπήρξαν σημαντικά γεγονότα αλλά ακολούθησαν ληστρικές επιδρομές και βιαιοπραγίες των 8000 περίπου Τουρκαλβανών που μεταφέρθηκαν για την κατάπνιξη της επανάστασης. Όμως στη συνέχεια παρέμειναν σαν δυνάστες στην Πελοπόννησο μέχρι την τελική εξολόθρευση τους από τους Τούρκους με τη συνεργασία των Κλεφτών. Είναι ίσως συμβολικό πως αυτή την εποχή (3 Απριλίου 1770) γεννήθηκε στο Ραμοβούνι, στην Ανατολική πλευρά του Λόφου με τις αρχαιότητες του Δωρίου, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Λίγα χρόνια πριν (περί το 1750) είχε γεννηθεί στο Σουλιμά μια άλλη σημαντική μορφή του μετέπειτα αγώνα. Πρόκειται για το Κόλια Πλαπούτα που όμως σε ηλικία 18 ετών αναγκάστηκε να καταφύγει στο χωριό Παλούμπα της Καρύταινας (Ηλιοδώρα), ύστερα από το φόνο ενός Τούρκου. Απόκτησε δύο γιους το Γιώργο και το Δημήτρη από τους οποίους ο μεν πρώτος σκοτώθηκε πρόωρα στη μάχη του Λάλα, το 1821, ο δε δεύτερος ήταν στενός συνεργάτης του Κολοκοτρώνη, που του ανέθετε τις πιο έμπιστες και δύσκολες αποστολές και τελικά μοιράσθηκε μαζί του την εξορία στην Ύδρα(1824) και το κελί των μελλοθανάτων στο Παλαμήδι (1834) για το οποίο θα επανέλθουμε . Με το ξεκίνημα του 19ου αιώνα, τα γεγονότα άρχισαν να εξελίσσονται, νομοτελειακά προς τη μεγάλη αναμέτρηση.
Το 1805 στο Χάνι της Κόκλας , οι τοπικοί Κλέφτες με αρχηγό το φημισμένο Γιώργο Μπέλκο (Κοσμά) από τον Αετό, συνέλαβαν τον φιλότουρκο Αρχιμανδρίτη Ανδριανόπουλο από τους Γαργαλιάνους, ενώ μετέφερε ένα πολύ σημαντικό ποσό, προϊόν της φορολογίας των σκλάβων, στην Τριπολιτσά. Αυτό, καθώς και άλλα περιστατικά ανταρσίας, έδωσαν στους Τούρκους την αφορμή να ξεσπάσει ένας εξοντωτικός πόλεμος εναντίον των Κλεφτών. Τότε ήταν (1806) που ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ύστερα από απηνή καταδίωξη, αναγκάστηκε να φύγει οικογενειακώς στη Ρωσοκρατούμενη και στη συνέχεια Αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο, οραματιζόμενος και ενεργώντας και από εκεί για τη ελευθερία της Πατρίδας. Στη Ζάκυνθο κατέφυγαν και άλλοι Κλέφτες της περιοχής μας και ανάμεσά τους ο Γιαννάκης Μέλλιος που γεννήθηκε στο Κούβελα και τον αναφέρει σαν στενό συνεργάτη του ο Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του. Η διαμονή του στη Ζάκυνθο, η πιθανή υπηρεσία του μαζί με τον Νικηταρά στο στρατό του Βασιλείου της Κάτω Ιταλίας και εν συνεχεία η σίγουρη μύηση του στη Φιλική Εταιρία, του έδωσαν τα εφόδια (μόρφωση, στρατιωτική εμπειρία) να αναδειχθεί σε αναμφισβήτητη ηγετική μορφή στα Σουλιμοχώρια, όπου επέστρεψε λίγο πριν την έναρξη του αγώνα.
Άλλη αντιπροσωπευτική κυρίαρχη μορφή κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ήταν και ο Δημήτρης Τζώρης που τελικά παρέμεινε γνωστός σαν Παπατσώρης γενάρχης της ομώνυμης Οικογένειας. Ήταν εφημέριος στο Λάπι και στο Σουλιμά, αρχιερατικός επίτροπος της περιοχής και αναφέρεται ως Πρωτόπαπας (χωρίς επώνυμο). Ως κληρικός αλλά και προεστός ασκούσε μεγάλη επιρροή στο Κολι-Σουλιμά (Σουλιμοχώρια) εκφράζοντας με τους δυο γιους του Αδάμ και Αναγνώστη την «Ντρέδικη» αντίληψη για ελευθερία. Ήταν λοιπόν φυσικό να επιλεγεί από τον Πρωτοσύγκελο Αμβρόσιο Φρατζή της Αρκαδιάς και να μυηθεί στα μυστικά της Φιλικής Εταιρίας. Ο Ιστορικός Φωτάκος(υπασπιστής του Κολοκοτρώνη) δίνει στα απομνημονεύματα του μια εύγλωττη εικόνα «Ο Οικονόμος (Δημ. Παπατσώρης) ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Οι εκδουλεύσεις της οικογένειας του είναι πολλές και γνωστές. Το σπίτι τους υπήρξε κατηχητήριο της Εταιρίας. Επειδή το χωριό Σουλιμά κείται εις θέσιν οχυράν, χρησίμευε ως άσυλο και ένεκα τούτου εκεί ενεργούντο αφόβως τα της εταιρίας». Παράλληλα με την κατήχηση ο Παπατσώρης είχε συγκροτήσει και ένοπλο σώμα με συναρχηγό τον Αντώνη Ντάρα από το Ψάρι και τον Αλέξη Φούτση από το Γλιάτα (σημερινή Ηλέκτρα) που τότε υπαγόταν στο Κολι-Σουλιμά.
Πλέον των ανωτέρω σημειώνονται ενδεικτικά και τα ακόλουθα ονόματα των αγωνιστών , που έπαιξαν αντίστοιχους ρόλους στα χωριά τους, χωρίς να είναι όλα γνωστά.

1. Γιαννάκης Γκρίζαλης, Γιώργος Συρράκος, Παναγιώτης Μήτρος από το Ψάρι.
2. Κωνσταντίνος και Δημήτριος Μέλλιος,(αδελφοί του Γιαννάκη) Γεώργιος Κωστόπουλος, Ασημάκης Κόρβας, Γιώργος Γιαννόπουλος αι Παναγιώτης Ντούφας από Κούβελα.
3. Δήμος Τότσης και Γεώργιος Μεγάλης από το Κλέσουρα .
4. Αναγνώστης Μπαλτάς από το Ρίπεσι.
5. Παναγιώτης Δημόπουλος και Αντώνης Πανούσαλης από το Λάπι.
6. Παναγιώτης Αρβανιτάκης από Βυδίσοβα.
7. Κωνσταντής Λαμπρόπουλος και Ιωάννης Καλαμπόκης από το Μπουτιά
8. Λιάκος Μπαρμπάνης από Πιτσά.

Η μεγάλη ημέρα πλησίαζε. Δεν είναι γνωστό αν πέρασε από τα Σουλιμοχώρια ο Παπαφλέσσας κατά το στάδιο της προετοιμασίας, είναι όμως σίγουρο ότι βρισκόταν σε επαφή με τον Δημήτρη Παπατσώρη, είτε απ’ευθείας είτε μέσω του Πρωτοσύγκελου Αμβρόσιου Φρατζή. Η φλόγα στα Σουλιμοχώρια ήταν αναμμένη από πολύ πριν και τα ένοπλα τμήματα περιμένουν το σύνθημα για το μεγάλο ξεκίνημα!

Β .Η περιοχή Δήμου Δωρίου στην Επανάσταση του 1821.

    Με τις συνθήκες ψυχικής ωρίμανσης και φυσικής προετοιμασίας που έχουν ήδη αναφερθεί ήταν αναμενόμενο, τα Σουλιμοχώρια
να βρίσκονται μεταξύ των πρώτων ,που ύψωσαν το λάβαρο της εξέγερσης.
Αυτό έγινε στις 24 Μαρτίου ,μια ημέρα μετά τα γεγονότα της Καλαμάτας.
  Οι Ντρέδες δεν χρειάστηκε να περιμένουν το γράμμα του Παπαφλέσσα που έφθασε με τον Α.Τζοχατζάρη στις 25 Μαρτίου.
Οι Τούρκοι της Αρκαδιάς (Κυπαρισσίας) ,υποψιασμένοι από καιρό ήταν αρκετά ισχυροί και θα μπορούσαν να καταστείλουν οποιαδήποτε επαναστατική .
  Οι Ντρέδες , για να προλάβουν μια τέτοια εξέλιξη ,έστειλαν από το βράδυ της 23 Μαρτίου ισχυρό τμήμα στη θέση ,που ελέγχει
το πέρασμα προς την Ορεινή Τριφυλία.
  Οι Πρόκριτοι της πόλης ,Πρωτοσύγκελος Αμβρόσιος Φρατζής ,Αθανάσιος Κατσαρός, ,Δημήτριος Αναστασόπουλος και Νικόλαος
Πονηρόπουλος προσπάθησαν να τους καθησυχάσουν, προσποιούμενοι ότι καταδικάζονταν τις ‹‹κλεφτοδουλειές ›› που δεν ήταν
και τίποτα σοβαρό.
  Οι Τούρκοι όμως έστειλαν τον Πρωτοσύγκελο Φρατζή να απαιτήσει από τους ‹‹άπιστους και αχάριστους ραγιάδες›› να καταθέσουν τα όπλα.
   Ας αφήσουμε όμως τον ίδιο να διηγηθεί τα γεγονότα όπως τα έγραψε στα Απομνημονεύματα του: ‹‹Παραλαβών ο Πρωτοσύγκελος (δηλαδή ο Φρατζής) τους εις το Κακόρρεμα φυλάσσοντας Ντρέδες απήλθε εις τη θέση Κεφαλάρι υποκάτωθεν του χωριού Σουλιμά ,όπου εύρε το πρωτόπαπα Τζώρην, τον Αντώνη Συρράκο και τον Αλέξη Φουτσήν και όλους όσους είχε κατηχημένους στην Εταιρία και έως άλλους 600 Ντρέδες οπλοφόρους και μιαν σημαία από λευκό πανίον ,επάνω εις ένα κάλαμον››.
    Την ίδια περίπου περιγραφή κάνει και ο εκ των ηγετών της Φιλικής Εταιρείας ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων .
   Η παράδοση αναφέρει ,ότι πριν ο Παπατσώρης κατέβει στο Κεφαλάρι (Αγ.Γεώργιο) λειτούργησε στη μικρή εκκλησία του Αγ.Δημητρίου του Σουλιμά ,όπου όρκισε τους παρευρισκόμενους Ντρέδες.
   Το γεγονός της ορκωμοσίας πέρασε στην κοινή συνείδηση μέσα από τα Δημοτικά τραγούδια και δίκαια γιορτάζεται κάθε χρόνο από τους κατοίκους των Σουλιμοχωρίων και τις Αρχές του Νομού Μεσσηνίας.
   Χαρακτηριστικό είναι το πιο κάτω Δημοτικό τραγούδι:
Το Ψάρι και το Σουλιμά ,το Κούβελα το Λάπι
κι’ όλα τα Ντρέδικα χωριά στις Αρκαδιάς τη χώρα
χαράτσι δεν πληρώνουνε ,Τούρκο δεν προσκυνάνε
από μικροί στον πόλεμο είν’ όλοι μαθημένοι
Όρκο βαρύ επήρανε από τον Παπατσώρη
την Αρκαδιά να πάρουνε τους Τούρκους να τους διώξουν
και με το Μέλλιο αρχηγό τον Ντούφα καπετάνιο
όλοι στο Νιόκαστρο να παν τους Τούρκους να τους σφάξουν
να λευτερώσουν το Μωριά ,τη δόλια την Πατρίδα.
 
   Από το Κεφαλάρι ο Φρατζής έστειλε μήνυμα στους Τούρκους πως ‹‹αυτοί οι Ραγιάδες τρελάθαηκαν.
Είναι ασυνεννόητοι ,δεν μπορεί να εγγυηθεί τίποτα και πολύ καλά, θα έκαναν για το καλό τους ,να προφυλαχθούν σε κανένα
Κάστρο ››.
Προθυμοποιήθηκε μάλιστα να τους δώσει ό,τι ζώα υπήρχαν για φόρτωμα.
   Τα γεγονότα ακολούθησαν με ραγδαίο ρυθμό. Η Αρκαδιά που πάντα ενέπνεε δέος έπεσε χωρίς μάχη. Το βράδυ της 24 Μαρτίου
οι Τούρκοι μετέφεραν τις οικογένειες στο Κάστρο και το πρωί της επομένης ξεκίνησαν εσπευσμένα όλοι για το Νεόκαστρο (Πύλο).
   Μόλις ασφάλισαν εκεί της οικογένειες, οι ένοπλοι αποφάσισαν να επιστρέψουν και να κράτησουν την Αρκαδιά. Είχαν όμως φθάσει εκεί από το μεσημέρι της 26 Μαρτίου οι Ντρέδες που αμέσως προώθησαν τμήματα προς τα Νότια.
   Στις 29 Μαρτίου κοντά στο χωριό Λιγούδιστο έγινε η πρώτη σύγκρουση με νεκρούς εκατέρωθεν που ανάγκασε τους Τούρκους
να επιστρέψουν οριστικά στην ασφάλεια του Νεόκαστρου.
   Η πολιορκία άρχισε αμέσως και ενισχύθηκε με τμήματα από την Ολυμπία (Ζούρτσα-Φανάρι) και την περιοχή Μεθώνης.
Όλοι μπήκαν από την αρχηγεία του επισκόπου Μεθώνης Γρηγορίου ,αλλά λόγω της έλλειψης ενιαίας εκπαίδευσης υπήρξαν
προβλήματα πειθαρχίας και συνεργασίας. Έτσι το Πάσχα ,στις 10  Απριλίου οι πιο πολλοί έφυγαν για να το γιορτάσουν στα
σπίτια τους.  Οι Τούρκοι το γνώριζαν επιχείρησαν επίθεση αλλά αποκρούσθηκαν  με επιτυχία από τους λίγους άνδρες που έμειναν εκεί για την πολιορκία.

    Με την πάροδο των ημερών ο αποκλεισμός γινόταν ασφυκτικός. Έφτασε για τους έγκλειστους σε τραγικό αδιέξοδο ,καθώς εξαντλήθηκαν τα ελάχιστα αποθέματα τροφής και πόσιμου νερού, χωρίς  να φαίνεται η αναμενόμενη βοήθεια από την Θάλασσα.Την είσοδο του λιμανιού τη φύλαγαν δυο Σπετσιώτικα  καράβια.

Οι Τούρκοι τελικά υποχρεώθηκαν να υπογράψουν συμφωνία που προέβλεπε τη μεταφορά τους στο Τούνεζι (Τυνίδα).Όμως τα πράγματα πήραν άλλη τραγική εξέλιξη.

Ενώ είχε αρχίσει η έξοδος προς τα πλοία ,έφθασαν έξαλλοι για να πάρουν εκδίκηση οι Μανιάτες που πολιορκούσαν τη Μεθώνη και εκείνο το πρωί  είχε σκοτωθεί ο αρχηγός τους Κώστας Μαυρομιχάλης, ένας από τους γιούς του Πετρόμπεη:

Ακολούθησε όργιο εκδίκησης με γενική σφαγή ,στην οποία κανείς δυστυχώς ,δεν έμεινε αμέτοχος.

Η πτώση του Νεοκάστρου στις 9 Αυγούστου είναι επίτευγμα κυρίως των Ντέδων πολεμιστών και αποτελεί το σημαντικότερο ,ίσως , γεγονός πριν από την Άλωση της Τριπολιτσάς την 21η Σεπτεμβρίου 1821.

Όμως το σπουδαίο αυτό κατόρθωμα αμαυρώθηκε. Πέρα από την κατάφωρη αθέτηση μιας συμφωνίας ,έστω και με τους εχθρούς ,άρχισε να εκδηλώνεται και η προαιώνια εθνική κατάρα της διχόνοιας  ,με τραγικά και αυτή τη φορά αποτελέσματα.

Υπήρξε κάποια αταξία  στη διανομή λαφύρων, λόγω έλλειψης σθεναρής  ενιαίας Διοίκηση αλλά η κύρια αιτία ήταν και οι  παλαιές προσωπικές διαφορές των καπεταναίων .

Έτσι κατά την πανηγυρική νικηφόρο επιστροφή των Ντρέδων ,ο ξακουστός αρχηγός τους Γιαννάκης Μέλλιος συναντήθηκε στα φιλιατρά με τον επίσης γνωστό καπετάνιο Παπαναστάση από το Χαλαζόνι ,συγκρούσθηκαν για ασήμαντη αφορμή και έπεσε νεκρός ο πρώτος.

 

Την επομένη οι Σουλιμοχωρίτες με τους αδελφούς του Μέλλιου εκδικήθηκαν το θανατό του ,σκοτώνοντας τον Παπαναστάση αλλά στη συμπλοκή χάθηκε και ένας ακόμα επώνυμος αρχηγός ο Παναγιώτης Ντούφας ,επίσης από το Κούβελα.

Το γεγονός αυτό ήταν εξαιρετικά κρίσιμο ,όχι μόνο για την πρώιμη αφύπνιση του εμφύλιου μίσους που πυροδότησε ,αλλά  και για την απώλεια δοκιμασμένων και έμπειρων αρχηγών που ενέπνεαν εμπιστοσύνη και έξω από τα Σουλιμοχώρια.
Δεν είναι τυχαίο ,που στα επόμενα κρίσιμα χρόνια οι Ντρέδες πολεμούσαν χωρίς την κατεύθυνση από κάποιον με αναγνωρισμένες πολεμικές ικανότητες και κύρος που να ενεργεί ενωτικά ακόμα και στις μεταξύ τους οξείες αντιπαραθέσεις.
Έχει μείνει ,ακόμα και σήμερα ,η δυσφημιστική φράση ‹‹Δώδεκα Σουλιμαίοι,  δεκατρείς Καπεταναίοι››
Μετά το Νεόκαστρο οι Ντρέδες συμμετείχαν στην τελευταία φάση της πολιορκίας της Τριπολιτσάς και κατά του Αθανάσιου Γρηγοριάδη (‹‹Ιστορικαί Αλήθειαι››) ήταν οι πρώτοι που μπήκαν από την πύλη του Μυστρά και έστησαν τις σημαίες.
   Έλαβαν μέρος, για ένα διάστημα και στην πολιορκία της Πάτρας, που τελικά έμεινε απόρθητη λόγω της γνωστής αντίθεσης των τοπικών Αρχηγών προς τον Κολοκοτρώνη.
    Θα τους συναντήσουμε επίσης στα Δερβενάκια (Ιούλιος 1822) και συγκεκριμένα στην επίθεση για τον απεγκλωβισμό των Ελλήνων που είχαν αποκλεισθεί στο Παλαιόκαστρο (Φρούριο Λάρισας) του Άργους.
   Ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης ,στην αφηγησή του στον Τερτσέτη αναφέρει :
‹‹Τον Κολιόπουλο και τους Αρκαδινούς (Ντρέδες) τους έβαλα στο κέντρο για να κτυπήσουν τους Τούρκους που είχαν τα κανόνια …Και οι Αρκαδινοί ,καθώς επήγα το βράδυ και κτύπησα από όλες τις μεριές, επήγαν και χαλούσαν με τα πόδια τους τα ταμπούρια διότι οι άλλοι Έλληνες δεν εκινήθηκαν››
  Ακολούθησε η τραγική άδοξη περίοδος του Εμφυλίου. Δυστυχώς και η περιοχή των Σουλιμοχωρίων δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Οι απλοί αγωνιστές ήταν φυσικό να βρίσκονται με την πλευρά του Κολοκοτρώνη και μερικοί απ′ αυτούς ,όπως ο Γιαννάκης Γκρίζαλης,ο Μήτρος Αναστασόπουλος καθώς και ο Αμβρόσιος Φραντζής μοιράστηκαν μαζί του την εξορία στην Ύδρα.
Με την κυβερνητική παράταξη εντάχθηκαν ο Νικ.Πονηρόπουλος ,ο Αθ.Γρηγοριάδης ,ο Δημ.Παπατσώρης, ο Γεώργιος Συρράκος και άλλοι καθώς και ο Παπαφλέσσας.
    Η περιοχή της Τριφυλίας δοκιμάστηκε ιδιαίτερα από τα Ρουμελιώτικα στρατεύματα ,με το Μακρυγιάννη,ου κλήθηκαν να επιβάλουν την τάξη.
    Η αντιπαράθεση αυτή σε τοπικό επίπεδο των στελεχών ,που είχαν πρωτοστατήσει στο θριαμβευτικό ξεκίνημα ,ήταν ένας επιπλέον λόγος που οι Ντρέδες έμειναν στο σκιόφως της επίσημης Ιστορίας. Χρειάστηκε να αποβιβαστεί πανίσχυρος ο Ιμπραήμ στη Μεθώνη(Φλεβάρης1825) για να καταλαγιάσουν τα πάθη και να καλέσουν τον Κολοκοτρώνη ν΄αναλάβει πάλι την ευθύνη της συνέχισης του Αγώνα .
    Μεσολάβησε ο ηρωικός ,σχεδόν εκούσιος θάνατος, του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι (20 Μαϊου 1825).Στη μάχη συμμετείχαν και αρκετοί Κοντοβουνίσιοι και ασφαλώς και μαχητές από την Μποντιά ( Μάλθη) και Βυδίσοβα(Δροσοπηγή) που τώρα υπάγονται στο Δήμο Δωρίου.
   Ο Κολοκοτρώνης με τις ελάχιστες απομένουσες ενεργές δυνάμεις προσπάθησε κάνοντας ένα είδος ανταρτοπόλεμου και εφαρμόζονται σκληρότατα μέτρα για τους προσκυνημένους ,να κρατήσει ζωντανή την φλόγα της Επανάστασης, μπροστά στη λαίλαπα του Ιμπραήμ. Υπολόγιζε στη διαφαινόμενη λύση από την αλλαγή της στάσης των Μεγάλων Δυνάμεων(Συνθήκη της Πετρούπολης στις 24 Απριλίου 1826).
   Ο Ιμπραήμ κατά το 1827 έκανε επιδρομές στην Τριφυλία πυρπολώντας τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς και κόβοντας συστηματικά τα ελαιόδεντρα.
Πάντως δεν αναφέρεται σ’αυτή την περίοδο περιστατικό δειλίας (προσκυνήματος) στα Σουλιμοχώρια ,παρά τη δελεαστική πολιτική που εφάρμοζε ο Ιμπραήμ αμνηστία, διευκόλυνση ,επανεγκατάστασης κ.λ.π).
   Ο εκ Κυπαρισσίας αγωνιστής Αθανάσιος Γρηγοριάδης στο βιβλίο του με τίτλο ‹‹Ιστορικαί Αλήθειαι›› αναφέρει για την περίοδο αυτή του 1827 μια σειρά από συγκρούσεις μεταξύ των Αιγυπτίων και των τοπικών τμημάτων από Σουλιμοχωρίτες και Κοντοβουνίσιους που είχαν ενισχυθεί και από μαχητές άλλων περιοχών όπως οι Πιπιλαίοι και οι Μπουντόρηδες από τη Ζούρτσα και το φανάρι Ολυμπίας.
    Όλοι διατελούσαν υπό την γενική αρχηγία του Αθανάσιου Γρηγοριάδη, βοηθούμενου από τοπικούς αρχηγούς των οποίων τα ονόματα έχουν αναφερθεί στα προηγούμενα.
Οι συγκρούσεις αυτές έγιναν κατά σειρά στις 12 Απριλίου (Λάπι) ,στις 24 Απριλίου (Ψάρι) και στις 29 Απριλίου (Αετός).
     Οι Έλληνες συνήθιζαν να πολεμούν από ταμπούρια ,που έφτιαχναν ταχύτατα στις κατάλληλες  θέσεις καθώς και από τα σπίτια των χωριών που τα οχύρωναν κατάλληλα.
      Αλλά η λυτρωτική ώρα της Κάθαρσης στην εξάχρονη Ελληνική Τραγωδία, ήταν φανερό πως πλησίαζε.
    Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου(6 Ιουλίου 1827)αποφασίστηκε η διευθέτηση του Ελληνικού προβλήματος ,με άμεση εκεχειρία ,που θα επιβαλλόταν ακόμα και δια των όπλων.
     Οι Έλληνες αποδέχθηκαν αμέσως τους όρους αλλά για τον Ιμπραήμ ήταν η αφορμή για μια ακόμα εκδικητική έξοδο προς την Μεσσηνία – Τριφυλία, καταστρέφοντας ότι είχε απομείνει .
      Η αρνησή του αυτή οδήγησε στην ναυμαχία του Ναβαρίνου(Οκτ.1827) που ουσιαστικά άνοιξε το δρόμο για την Ελληνική δικαίωση.
Η ανακωχή έγινε τελικά δεκτή από τον Ιμπραήμ αφού προηγουμένως κατέστρεψε ολοσχερώς την Τρίπολη αλλά ο στρατός του άρχισε να παρουσιάζει συμπτώματα διάλυσης (επιχειρησιακό αδιέξοδο ,δυσχέρειες ανεφοδιασμού ,επιδημία πανώλης ,εμπλοκή της Τουρκίας σε πόλεμο με την Ρωσία τον Απρίλιο του 1828 κ.λ.π.)
    Την περίοδο αυτή εξελίχθηκαν στην περιοχή Δήμου Δωρίου σημαντικά γεγονότα, που όμως περιγράφονται με διαφορετικό τρόπο από τους απομνημονευματογράφους της εποχής.
    Κατά τον οπλαρχηγό Αθανάσιο Γρηγοριάδη ‹‹Ιστορικαί Αλήθειαι›› (σελ.229)τον Μάιο του 1828 ο Ιμπραήμ ,με το σύνολο σχεδόν του στρατού του (25,000 οπλίτες με ιππικό και 30 πυροβόλα)κινήθηκε απειλητικά προς την περιοχή των Σουλιμοχωρίων και στρατοπέδευσε στον κάμπο ,νότια του Σουλιμά
     Όμως στις 12 Μαίου του 1928 περί τους 4000 οπλίτες Αλβανοί της δυναμής του, εξοργισμένοι από την γενική κατάσταση αλλά και την μη καταβολή των μισθών τους επί 3 μήνες, εγκατέλειψαν τον Ιμπραήμ και προχώρησαν στο στρατόπεδο των Ελλήνων (κυρίως Ντρέδων),που είχαν φτιάξει τα ταμπούρια τους στη θέση Γουβαλάρια, κοντά στο σημερινό Δώριο(5000 μαχητές, περίπου).
    Αρχηγός των Ντρέδων ήταν ο ίδιος ο Γρηγοριάδης με υπαρχηγό του τον Δ. Παπατσώρη και συμμετοχή και άλλων τοπικών οπλαρχηγών.
Ακολούθησε ολοήμερη λυσσώδης επίθεση του Ιμπραήμ που τελικά αποκρούστηκε με βαρύτατες απώλειες των Αιγυπτίων (1800 νεκροί και 600 τραυματίες).
    Στην συνέχεια οι Αλβανοί φιλοξενήθηκαν για λίγο στα Σουλιμοχώρια και με εντολή του Καπαδίστρια  διευκολύνθηκαν να κινηθούν προς βορρά.
Για τα παραπάνω σύμβαντα υπάρχει, εκτός των άλλων ,μια διαφορετική μαρτυρία στα απομνημονεύματα του υπασπιστή του Κολοκοτρώνη Φωτάκου (τόμος β, σελίδα 353)και στην ‹‹Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης›› του Σπυρίδωνος Τρικούπη (4ος τόμος,Κεφ.76).Την άποψη αυτή αποδέχεται και ο Κ. Μπίρης στο βιβλίο του για τους Αρβανίτες.
    Πραγματικά υπήρξε αποστασία 2500 Αλβανών αλλά και Τούρκων ανατολιτών της δύναμης του Ιμπραήμ, για τους ίδιους λόγους που ήδη αναφέρθηκαν.
     Η ανταρσία εκδηλώθηκε στην Κορώνη και ακολούθησε σειρά συγκρούσεων στην προσπάθεια των Αλβανών να διαφύγουν προς Βορράν. Αναχαιτίστηκαν στην θέση Κλειδί Ζαχάρως.
     Η τελευταία μάχη έγινε στην περιοχή του Χωριού Κόκλα (το χάνι της Κόκλας)κοντά στο Δώριο, χωρίς οποιαδήποτε συμμετοχή των Ελλήνων
    Οι Αλβανοί είχαν ζητήσει μέσω του Κολοκοτρώνη τη συνδρομή των Ελλήνων εναντίον των Αιγυπτίων ,αλλά αυτό το αρνήθηκε κατηγορηματικά ο Καποδίστριας.
Η παραβίαση της ισχύουσας εκεχειρίας θα είχε ολέθριες συνέπειες στην περίοδο που αποφασιζόταν από τις Μεγάλες δυνάμεις η οριοθέτηση του ελεύθερου Ελληνικού Κράτους.
    Η συμφωνία περιορίσθηκε στην ανταλλαγή αιχμαλώτων ,στην πώληση τροφίμων και τη διευκόλυνση διαφυγής των Αλβανών προς την πατρίδα τους.
   Στις 29 Αυγούστου 1828 αποβιβαζόταν στο Πεταλίδι το Γαλλικό εκστρατευτικό Σώμα του στρατηγού Μαιζών και στα 14 Οκτωβρίου ο Ιμπραήμ εγκατέλειπε άδοξα τη Μεθώνη με τα απομεινάρια του στρατού του.
Αυτό επισφράγησε το τέλος του Ιερού Αγώνα στην Πελοπόννησο και άνοιξε το δρόμο για την Εθνική Ανεξαρτησία, που σήμερα απολαμβάνουμε.
  Γ. Η Mεσσηνιακή επανάσταση του 1834.

 

Η αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού, πέρα από τα ρίγη ενθουσιασμού για την  δικαίωση του Ιερού Αγώνα, δεν σήμαινε και το τέλος των δοκιμασιών, στην προσπάθεια συγκρότησης ενός σύγχρονου ευνομούμενου Κράτους.

Το τραγικό τέλος του Καποδίστρια (27 Φεβρουαρίου 1831) ενδεικτικό του πλήθους των σχεδόν ανυπέρβλητων προβλημάτων, άφησε ημιτελές το έργο, που μόλις είχε ξεκινήσει.

Τα πράγματα δεν άλλαξαν με την άφιξη του Όθωνα (20 Ιανουαρίου 1833) και το καθεστώς της Αντιβασιλείας, που είχε συμφωνηθεί να ισχύει μέχρι της ενηλικίωσής του.

Ακολούθησε σειρά ατυχών ενεργειών των Βαυαρών αξιωματούχων, που ανεξάρτητα από τις προθέσεις τους, δημιούργησαν ένα χάσμα αντιθέσεων με τον απλό κόσμο και τους Αγωνιστές. Έτσι άφησαν ανοικτό το πεδίο δράσης στους Πρεσβευτές των Προστάτιδων Δυνάμεων να εδραιώσουν τα δικά τους συμφέροντα,, ιδρύοντας τα τρία αντίστοιχα φιλικά προς αυτούς κόμματα, και διχάζοντας έτσι τον απλό κόσμο.

Εκείνο που προξένησε μεγάλη αντίδραση ήταν τα μέτρα  της Βαυαρικής Αντιβασιλείας για την περιστολή της επιρροής της Εκκλησίας.

Ο Κολοκοτρώνης που είχε ταχθεί με το φιλορωσσικό Κόμμα (Ναππαίους) το οποίο λόγω της Ορθοδοξίας συγκέντρωνε τη μεγαλύτερη αποδοχή, είχε εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή του σε αυτή την πολιτική, με σκληρή γλώσσα.

Αυτό οδήγησε στην σύλληψή του από την κυβέρνηση του παλαιού αντιπάλου του, του Ιωάννη Κωλέτη, που εκπροσωπούσε το φιλογαλλικό κόμμα.

Κρατήθηκε σε πλήρη απομόνωση για ένα εξάμηνο στο ΙτςΚαλέ(Παλαμήδι)και τελικά καταδικάστηκε στην εσχάτη των ποινών, ύστερα από μια σκηνοθετημένη δίκη και παρά την αντίθεση των δύο τίμιων δικαστών Γ. Τσερτσέτη και Α. Πολυζωίδη.

Την τύχη του μοιράστηκε και σε αυτό το οδυνηρό στάδιο ο πιστός συμπολεμιστής του Δημήτρης Κολιόπουλος, γιος του γνωστού από τα προηγούμενα Σουλιμοχωρίτη Κόλια Πλαπούτα.

Η απόφαση αυτή δημιούργησε κύματα αγανάκτησης στην περιοχή της Μεσσηνίας και ιδιαίτερα στα Σουλιμοχώρια που είχαν ταχθεί με το μέρος των καταδικασθέντων κατά την περίοδο του εμφυλίου 1822-1825.

Η αγανάκτηση συνοδευόμενη και από τη γενικότερη δυσαρέσκεια για την πολιτική της Κυβέρνησης που είχε οδηγήσει το λαό σε αβάσταχτη φτώχεια, ήταν η αιτία για την εξέγερση της 27 Ιουλίου 1834.

Πρωτεργάτες ήταν ο γνωστός ορμητικός αγωνιστής Γιαννάκης Γκρίτζαλης από το Ψάρι , ο πεθερός του Μητροπέτροβας από τη Γαράτζα (Μέλπεια), οι ανιψιοί του Δημήτρη Κολιόπουλου Μήτρος και Πέτρος και ο ανιψιός του Κολοκοτρώνη Νικήτας Ζερμπίνης.

Ήταν μια ατελέστατα οργανωμένη επιχείρηση, κάτι σαν αυθόρμητο ξέσπασμα αγανάκτησης.

Εισέβαλαν χωρίς ουσιαστική αντίσταση στις 29 Ιουλίου στην Κυπαρισσία, που ήταν τότε πρωτεύουσα του Νομού Μεσσηνίας και συλλάβανε τον Νομάρχη Δ. Χριστίδη, που κράτησαν υπό περιορισμό στο Ψάρι.

Όλα όμως κατέρρευσαν με την εμφάνιση ενός Βαυαρικού Τάγματος, ενισχυμένου και με ένα κυβερνητικό σώμα από 500 Μανιάτες.

Έγιναν μερικές αψιμαχίες κατά την κάθοδο στο Δερβένι της Μεγαλόπολης στις 11 Αυγούστου και όλα τελείωσαν στη σύντομη σύγκρουση κοντά  στο χωριό Ασλάναγα (Άρης) της Μεσσηνίας.

Συνελήφθησαν όλοι οι πρωταίτιοι και ο Γιαννάκης Γκρίτζαλης καταδικάστηκε σε θάνατο από δικαστήριο που συγκροτήθηκε για το σκοπό αυτό στην Κυπαρισσία.

Εκτελέστηκε με τυφεκισμό την ίδια ημέρα (19 Σεπτ. 1834) αφού πρόλαβε να πει « Αδίκως πεθαίνω αδέλφια. Αγωνίστηκα για την Ελλάδα».

Ήταν μόλις 42 ετών, από τους πρωτοπόρους του Μεγάλου Αγώνα.

Πολλοί θεωρούν ότι η εξέγερση του 1834, πέρα από το αίτημα για την κατάργηση της Αντιβασιλείας και την απελευθέρωση των εγκλείστων του Παλαμηδίου (που αθωώθηκαν από τον Όθωνα με την ενηλικίωση του) αποσκοπούσε και στην απαλλαγή της Ελλάδος από την κοινωνική καταπίεση της ξενοκρατίας, καθώς και στην προστασία της Ορθοδοξίας.

Με αυτή την προσέγγιση το κίνημα θεωρήθηκε σαν μία πρώιμη έκφραση, έστω και ατελή, του πνεύματος της Επανάστασης του 1843, που ο Όθωνας υποχρεώθηκε να παραχωρήσει το Σύνταγμα.

Οι συνέπειες της εξέγερσης ήταν αρκετά δυσάρεστες για την Τριφυλία και ιδιαίτερα για τα Σουλιμοχώρια που πρωτοστάτησαν.

Παρά τη μεγάλη προσφορά και το κύρος που είχε αποκτηθεί κατά τη διάρκεια του αγώνα, επικράτησε μια τάση περιθωριοποίησης, που διατηρήθηκε για πάρα πολλά χρόνια σε πολλά επίπεδα.

Όμως το πέρασμα από τότε πλέον του ενάμιση περίπου αιώνα δεν έχει ξεθωριάσει τη μνήμη της αυθόρμητης λαϊκής αυτής εξέγερσης, που στην ουσία της αποτέλεσε το προανάκρουσμα του ξεσηκωμού του 1843.

Εκτός από την προτομή στην είσοδο του κάστρου της Κυπαρισσίας και το Ηρώο στο Ψάρι , τη γενέτειρα του Γιαννάκη Γκρίτζαλη, κάθε Σεπτέμβρη συγκεντρώνεται εκεί πλήθος κόσμου από τα γύρω χωριά, αλλά και την υπόλοιπη Μεσσηνία μαζί με εκπροσώπους των πολιτικών και στρατιωτικών Αρχών, για να τιμήσουν τη μνήμη ενός αγνού αγωνιστή της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το νόημα αυτό εκφράζουν και οι τελευταίοι στίχοι του δημοτικού τραγουδιού της εποχής εκείνης, για το Γιαννάκη Γκρίτζαλη  …

Και οι πρόκριτοι μου λέγανε και οι πρόκριτοι μου λένε

μαρτύρα τον Κολιόπουλο και τον Κολοκοτρώνη

παιδιά πώς με περάσατε να ψευδομαρτυρήσω;

Μονάχος μου το σήκωσα (τα μπαιράκι) με την παλιά καπότα

Ξήντα  παράδες το σφακτό, δύο γρόσια το μοσχάρι

και τρία γρόσια τα’άλογο, ποιος θες να υποφέρει;

Στο εγκαταλελειμμένο τώρα Πάνω Ψάρι υπάρχει ακόμα το ερειπωμένο σπίτι που γεννήθηκε ο Γιαννάκης Γκρίτζαλης. Με μέριμνα του Δήμου Δωρίου και των τοπικών συλλόγων κάποτε πρέπει να ανακαινιστεί και να χρησιμεύσει σαν μουσείο της τοπικής Ιστορίας τιμώντας τον Αγώνα για Ελευθερία και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Η χρηματοδότηση, εάν τελικά απαιτηθεί μπορεί να γίνει και από το Κράτος, ύστερα από κατάλληλη προβολή της ιερής αυτής υποχρέωσης.

Δ. Από την επανάσταση μέχρι και σήμερα.

 
    Ο συντηρητικός χαρακτήρας των κατοίκων της περιοχής, η προσκόλληση στον παραδοσιακό τρόπο ζωής, η έλλειψη προϋποθέσεων για τη στοιχειώδη εκπαίδευση πριν, αλλά και σε σημαντικό βαθμό, μετά την απελευθέρωση και όλα αυτά μαζί με την πολλή φτώχια, ήταν οι λόγοι, που ελάχιστα άλλαξαν τη ζωή στα χωριά μέχρι και το τέλος του 19ου αιώνα.
Οι άνδρες και οι γυναίκες, χωρίς σχεδόν καμία διάκριση, ξεκίναγαν από τα χαράματα να οργώνουν με το ξύλινο αλέτρι τα λιγοστά χωράφια με τα πεζούλια στις πλαγιές των βουνών, χωρίς να καταφέρνουν πάντα να βγάζουν το ψωμί της χρονιάς.
Δειλά- δειλά την περίοδο αυτή μερικές οικογένειες, εγκαταλείπουν τα ορεινά και κατεβαίνουν χαμηλότερα στον κάμπο, για να είναι πιο κοντά στα γόνιμα χωράφια. Αυτό έγινε πριν το 1840.
Έτσι προκύψανε οι συνοικισμοί Αγίου Γεωργίου, Γουβαλαρίων, Ράχη Τσώρη, Ράχη Σκεφέρη, Τακέικα κ.λ.π., που διατηρήθηκαν ζωντανοί μέχρι και τη δεκαετία του 1960.
Στην περίοδο αυτή το Σουλιμά ήταν το κέντρο της όλης περιοχής και λειτουργούσαν εκεί αρκετές κρατικές υπηρεσίες(Ειρηνοδικείο, Σχολαρχείο, Δημόσιο Ταμείο, Συμβολαιογραφείο, Υποθηκοφυλακείο, Σταθμός Χωροφυλακής κ.λ.π.).
Όμως στην περίοδο αυτή (1836-1912) έγιναν πολλές μεταβολές στην έδρα του Δήμου και τα όριά του (λεπτομέρεις όπως στο σχετικό κεφάλαιο).
     Η όλη εικόνα άρχισε να αλλάζει αισθητά, με το ξεκίνημα του περασμένου αιώνα , καθώς μπήκε σε λειτουργία η σιδηροδρομική γραμμή που έδωσε τέλος στην απομόνωση της περιοχής από τον υπόλοιπο κόσμο.
Η αρχή της νέας περιόδου ήταν η λειτουργία του σιδηροδρομικού σταθμού Δωρίου, που έγινε για την εξυπηρέτηση των Σουλιμοχωρίων και των Κοντοβουνίων (περιοχής Αετού). Γι’ αυτό από τη μια πλευρά (ανατολική) υπήρχε η ονομασία ΣΟΥΛΙΜΑ και απ’ την άλλη η ονομασία ΑΕΤΟΣ.
Γύρω από το σταθμό έφτιαξαν, αρχικά, κτήρια για αποθήκες και στη συνέχεια τα σπίτια τους, οι πρώτοι οικιστές του σημερινού Δωρίου.
Ήταν οι πρωτοπόροι, που έβαλαν το πρώτο θεμέλιο για το κτίσιμο ενός νέου χωριού που έμελλε να αποτελέσει το κέντρο της περιοχής.
Τους αξίζει να αναφερθούν ονομαστικά:
Παύλος Παπαδόγιαννης, από το Ψάρι.
Παναγιώτης Φωτόπουλος, από το Σουλιμά.
Νικόλαος Γκότσης, από τον Αετό.
Χρήστος Τότσης, από το Κλέσουρα.
    Τους ακολούθησαν προοδευτικά αρκετοί άλλοι, κτίζοντας τα σπίτια στην πεδινή έκταση γύρω από το Σταθμό.
   Η γρήγορη ανάπτυξη του Δωρίου συμπίπτει με την αντίστοιχη αποδυνάμωση και παρακμή των γύρω ορεινών χωριών ,αφού είχαν εκλείψει οι λόγοι της αρχικής κατοικησής τους.
Αλλά η μεταφορά των κατοικιών στον κάμπο δεν ήταν ο μοναδικός λόγος της παρακμής τους .Η κάποια βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου σε συνδυασμό με την πικρή γεύση της φτώχειας, τους έκανε να τολμήσουν μεγαλύτερα άλματα.
Σημαντικός αριθμός νέων, ξεπερνώντας τις οικονομικές δυσκολίες ,κατόρθωσαν να τελειώσουν το Πανεπιστήμιο και να σταδιοδρομήσουν με επιτυχία ,χωρίς να ξεχάσουν την αφετηρία τους.
Μεγάλος αριθμός ικανών ανδρών απορρόφησε το μεταναστευτικό κύμα των αρχών του 20 ου Αιώνα.
Αλλά η περίοδος 1900-1950 σημαδεύτηκε και από νέους πολυαίμακτους Αγώνες, για την απελευθέρωση και των άλλων τμημάτων του Ελληνισμού και την Εθνική ολοκλήρωση.
Στους Αγώνες αυτούς συμμετείχε με ενθουσιασμό ο ανθός της νεότητας της περιοχής συνεχίζοντας την παράδοση των Ντρέδων.
    Το 9ο Σύνταγμα Πεζικού της Καλαμάτας στο οποίο κατατάσσονταν και οι στρατεύσιμοι της περιοχής μας έχει γράψει σελίδες δόξας στα πεδία των μαχών της Μακεδονίας, της Ηπείρου, Μικράς Ασίας και Αλβανίας.
Το τίμημα των Αγώνων αυτών ήταν εξαιρετικά βαρύ για τα χωριά μας. Στον συνημμένο πίνακα υπάρχουν τα ονόματα 80 πολεμιστών ,που έπεσαν στους πολέμους από το 1912 μέχρι και το 1941.

Για όλους αυτούς τους ήρωες νεκρούς έχει υποβληθεί πρόταση στο Δήμο να χαραχθούν τα ονόματά τους σε δύο μαρμάρινες πλάκες και στηθούν εκατέρωθεν του Ηρώου του Δωρίου, που πρόκειται να μεταφερθεί στη νέα Πλατεία ,μπροστά στο Δημαχείο

   Στη δεκαετία 1940-1950 συνέβησαν στη περιοχή μας γεγονότα ανάμεικτα με εθνική έξαρση αλλά και βαθειά οδύνη από τον Εμφύλιο Διχασμό.
Χωρίς να αναφερθούν λεπτομέρειες που μπορεί να ανακαλέσουν επώδυνες μνήμες (αυτό θα το κάνει ο Ιστορικός του μέλλοντος) θα σημειωθούν επιλεκτικά ορισμένα μόνο:
    Στο Δώριο εγκαταστάθηκε από την έναρξη της Κατοχής Γερμανικό Εκπαιδευτικό Τάγμα. Έγινε επίταξη όλων σχεδόν των σπιτιών και οι ιδιοκτήτες τους αναγκάστηκαν να μείνουν στα ισόγεια, στα καλύβια και στους στάβλους.
   Στις 10 Σεπτεμβρίου 1943 (ημέρα συνθηκολόγησης της Ιταλίας)μία Γερμανική Διμοιρία που είχε αποσταλεί στον Αετό για αναγνώριση ,έπεσε σε ενέδρα αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης  και εξουδετερώθηκε.
  Την ίδια ημέρα οι Γερμανοί εκτέλεσαν στο Δώριο τρείς νέους άνδρες της Εθνικής Αντίστασης που είχαν υπό κράτηση και τις αμέσως επόμενες ημέρες πυρπόλησαν ολόκληρο τον Αετό σκοτώνοντας όσους δεν μπόρεσαν να φύγουν.
   Στο σημείο εκτέλεσης των τριών αγωνιστών έξω από τον αυλόγυρο του Λυκείου Δωρίου αναγέρθηκε πρόσφατα απέριττο Μνημείο και καθιερώθηκε να γίνεται εκεί στις 27 Οκτωβρίου, κάθε χρόνο , η σχολική γιορτή της Σημαίας και ταυτόχρονα να τιμάται η Εθνική Αντίσταση ενάντια στις Κατοχικές Δυνάμεις.
   Η αποχώρηση των Γερμανών από την περιοχή μας (5 Σεπ 1944) ενώ έπρεπε να είναι ημέρα χαράς και υπερηφάνειας, σημαδεύτηκε από τα αιματηρά γεγονότα εμφύλιας εθνικής τραγωδίας.
   Στις 14 Μαρτίου 1948 ,στη συνέχεια της τελευταίας φάσης του Εμφυλίου Πολέμου έγινε η μεγάλη επίθεση των ανταρτών εναντίων των Τμημάτων Χωροφυλακής που στάθμευαν στο Ψάρι, με σημαντικό αριθμό θυμάτων εκατέρωθεν.
  Τα χρόνια που ακολούθησαν τον Εμφύλιο (1948-1955)συμπίπτουν με την ακραία υποβάθμιση της περιοχής ,ιδιαίτερα των Παραδοσιακών Οικισμών.
Εκατοντάδες ,κυρίως νέοι αναγκάστηκαν να μετακινηθούν στα αστικά κέντρα και κυρίως στην Αθήνα, αφήνοντας πίσω τις πικρές εμπειρίες του εσωτερικού διχασμού. Η καθυστέρηση ηλεκτροδότησης και διάνοιξης ασφαλτοστρωμένων δρόμων για τα ορεινά χωριά καθώς και η μη κατασκευή παραγωγικών έργων για την απασχόληση των νέων ενίσχυσε αυτή την τάση φυγής.
Την ίδια επίσης εποχή σημειώνεται μία ακόμη έξαρση της μετανάστευσης ,είτε προσωρινά προς τη Δυτική Ευρώπη ,είτε οριστικά και προς την Αμερική και την Αυστραλία. Η εργατικότητα και το δημιουργικό πάθος αυτών των ανθρώπων, καρποφόρησε με τρόπο εντυπωσιακό και στις ημέρες μας υπάρχουν στο εξωτερικό οργανωμένες παροικίες συμπατριωτών μας που πρωτοπορούν στα οικονομικά ,την επιστημονική πρόοδο και την πολιτική επιρροή στις χώρες που τους φιλοξενούν (Παροικίες Παναμά, Βενεζουέλας, κ.λ.π ) και συμπαραστέκονται με αγάπη σε κοινωφελείς πρωτοβουλίες στη γενέτειρα τους.
   Οι σεισμοί του 1965 αποτέλεσαν την αιτία για σημαντικές μεταβολές στους οικισμούς της Περιοχής.
Συνοδεύτηκαν από την ατυχή απόφαση του Κράτους να θέσει σαν προϋπόθεση χορήγησης στεγαστικού δανείου την κατεδάφιση της παλιάς κατοικίας.
Ωφελήθηκε οπωσδήποτε το Δώριο με την ανέγερση πολλών νέων σπιτιών ,αλλά οδήγησε στην εξαφάνιση όλων των παλαιών μικρών οικισμών, που θα μπορούσαν να διατηρηθούν, μαζί με τις μνήμες και σαν δείγματα τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής.(Γουβαλάρια, Ράχη-Το Ψάρι, Τακέικα κ.λ.π).
   Τέτοια είναι και η περίπτωση ολόκληρου του χωριού Κλέσουρα ,που αποτέλεσε το νέο Οικισμό Αμφιθέας στην Ανατολική πλευρά του Δωρίου.
Παρόμοια προσπάθεια μετεγκατάστασης είχε γίνει και κατά τα έτη   1945-46 ,ΓΙΑ τους πυροπαθείς του Αετού, που όμως έμεινε ημιτελής λόγω άλλων προτεραιοτήτων που εμφανίστηκαν εκείνη την περίοδο. Κτίστηκαν περίπου εκατό (100) μικρά σπίτια και από αυτά ελάχιστα κατοικήθηκαν ,επειδή δεν εξυπηρετούσαν ούτε τις βασικές σύγχρονες ανάγκες.
Φαίνεται πως η γενική κατάσταση της στασιμότητας και παρακμής στην περιοχή μας, άρχισε να βελτιώνεται, βαθμιαία με την εμπέδωση της Πολιτικής ομαλότητας και ιδιαίτερα του πνεύματος της Εθνικής συμφιλίωσης ,μετά το 1974.
Η γενιά αυτών που αναγκάστηκαν να φύγουν για την Αθήνα και το εξωτερικό ,ανδρώθηκε. Με την επιμονή και την εργατικότητά τους πολλοί πρόκοψαν ,στις επιστήμες, στην Κρατική Ιεραρχία και στην Οικονομία. Οι επιτυχίες όμως δεν απάλειψαν τις μνήμες από την αφετηρία και τη νοσταλγία μιας έστω και σύντομης επιστροφής ,που μετάδωσαν και στα παιδιά τους.
Όλα τα χωριά συνδέθηκαν με ασφαλτοστρωμένους δρόμους και πολλά από τα εγκαταλειμμένα σπίτια ξαναέγιναν κατοικήσιμα.
Αξίζει εδώ να μνημονευτεί ο αείμνηστος Στρατηγός Ιωάννης Ντάβος από τον Άγιο-Γεώργιο ,που σαν αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, μερίμνησε για την κατασκευή του δρόμου προς το Άνω Δώριο από τον στρατό (Μ.Ο.Μ.Α).
Η Χαρά της επιστροφής στις πατρογονικές εστίες συνδυάζεται με τις διακοπές του καλοκαιριού και την ευκολία πρόσβασης στη θάλασσα του Καλόνερου.
Η γενική αυτή τάση βελτίωσης αναμένεται να ενισχυθεί στο μέλλον ,με την αύξηση του αριθμού των τουριστών, που κάθε χρόνο επισκέπτονται τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και το γοητευτικό φαράγγι της Νέδας , περνώντας από τα χωριά μας.
    Σημαντική για την αναζωογόνηση των παλαιών οικισμών, είναι η συμβολή των τοπικών Πολιτιστικών Συλλόγων, που έχουν ιδρυθεί στην Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα από τους ξενιτεμένους κάθε χωριού και υλοποιούν αυτό το πνεύμα της αγάπης και νοσταλγίας για τη γενέτειρα με τις πολιτιστικές εκδηλώσεις και τη μέριμνα να περισώσουν οτιδήποτε συνδέεται με το παρελθόν.
Πάντως νοιώθει κανείς ένα βαθύ αίσθημα ικανοποίησης να βλέπει καλοκαίρια στα στενά σοκάκια των παλαιών οικισμών σταθμευμένα πολλά καινούρια αυτοκίνητα και τα βράδια τις πλατείες να γεμίζουν με κόσμο ,που συναναστρέφεται σαν να είναι όλοι μια οικογένεια, να διηγούνται ξεχασμένες ιστορίες και αφού καταναλώσουν το απαραίτητο κρασάκι να το ρίχνουν στο τραγούδι.
Οι νέοι έχουν εκεί τις δικές τους παρέες και μπορεί να μην ξέρουν τα παλιά τραπεζίτικα τραγούδια όμως αγαπούν και χορεύουν τον τσάμικο και τον Καλαματιανό με πολλή επιτυχία. Αλλάζουν μηνύματα αγάπης μεταξύ τους και ενημερώνονται για τα τοπικά νέα μέσα από το διαδίκτυο. Αναμφισβήτητα ,η ζωή στα χωριά μας, έστω μόνο τα καλοκαίρια ,επιστρέφει με χαρούμενη διάθεση και διανοίγονται νέες προοπτικές για ακόμα καλλίτερες ημέρες.

Η ζωντανή επαφή με τις ρίζες μας είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ψυχική μας ισορροπία σε περίοδο επικίνδυνων ισοπεδώσεων.

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

1.ΟΜΗΡΟΥ «ΙΛΙΑΣ», Β΄Ραψωδία στίχοι 591-602

2.ΣΤΡΑΒΩΝΟΣ «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ» Βιβλίο Η’ , C-350 παραγ.25

3.ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ «ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΑ-ΗΛΕΙΑΚΑ«, κεφ.33

4.Νικολάου Παπαζήση «Σχόλια στο ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ» 3ος Τόμος,ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ

5.Ευάγγελου Κορφινιώτη «Ομηρική Γεωγραφία«Εκδ.ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ»,σελ.129-130

6.DENYS L PAGE «H Iλιας και η Ιστορία«Εκδ.ΠΑΠΑΔΗΜΑ», σελ.225-230.

7.NATAN VALMIN «THE SWEDISH MESSENIAN EXPEDITION»,LUND 1938

8.»ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Εκδοτική Αθηνών,Τόμοι ¨Θ»,»ΙΒ»,ΙΓ».

9.Θεόδωρου Κολοκοτρώνη «Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής«,Εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ.

10.Αμβροσίου Φαντζή «Επίτομος Ιστορία της Αναγγενηθείσης Ελλάδος» Τόμος Α΄.

11.Διον.Κόκκινου «Η Ελληνική Επανάσταση «Τομοι 1,2,11.

12.Αποσπάσματα «Γενικών Αρχείων του Κράτους» Δημοσιεύσεις Μίμη Φερέτο στην εφημερίδα «ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΑ ΝΕΑ»,περίοδο Απριλίου -Οκτωβρίου 1990

13.Αθανασίου Γρηγοριάδου «Ιστορικαί Αληθειαι«Αθήνα 1934.

14.Φωτάκου «Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επανάστασης» Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις 1977

15.Ντιάνας Αντωνακάκου «Μεσσηνιακά «Ροταριανός Όμιλος Καλαμάτας 1984.

16.Λεωνίδα Θεοχάρη «Δημοτικά Τραγούδια Ορεινής Τριφυλίας«,Εκδ.Δεμάδη 2005.

17.Δημητρίου Π. Αθανασόπουλου «Ντρέδες:Οι Αδικημένοι της Ιστορίας«

18.»Αγώνες και Νεκροί» 1897-1922 έκδοση Δ/νσης Ιστορίας ΓΕΣ.

19.»Αγώνες και Νεκροί» 1940-1944 Έκδοση Δ/νσης Ιστορίας ΓΕΣ.

20.Ελευθερίου Σκιαδά «Ιστορικό Διάγραμμα των δήμων της Ελλάδας 1833-1912«

21.Σπυρίδωνος Τρικούπη – «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως «, 4ος  Τόμος Κεφ.76

22.Κώστα Μπίρη «Αρβανίτες:Οι Δωριείς του νεώτερου Ελληνισμού«

23.Στάθη Παρασκευόπουλου «Οδοιπορικά Τριφυλίας Τ.Δήμου Ηλέκτριδος-Δωρίου«

24.ΚΕΔΚΕ «Στοιχεία συστάσεως καιεξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων Ν.Μεσσηνίας ¨»Τεύχος35,Ιανουάριος 1962

25.Στοιχεία Στατιστικής Υπηρεσίας για της Επαρχία Τριφυλίας ετών 1951 έως 2001

26.Στάθη Παρασκευόπουλου «Γεωγραφική Διοικητική και Πληθυσμιακή εξέλιξη της Τριφυλίας«

                ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ 1912 ΕΩΣ ΤΟ   1941                                                       ΑΠΟ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΔΩΡΙΟΥ

 Α. ΑΠΟ ΤΟ ΔΩΡΙΟ
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
1
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
16/07/1913
2
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
10/09/1918
3
ΚΕΛΕΥΣΤΗΣ
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΝΤΟΝΤΟΣ
ΑΔΙΡΑΤΙΚΗ
29/12/1940
4
ΛΟΧΙΑΣ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΙΑΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
17/01/1941
5
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
05/04/1941
6
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΑΣΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΚΡΗΤΗ
30/05/1941

Β. ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΩ ΔΩΡΙΟ (ΣΟΥΛΙΜΑ)

Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
7
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΤΣΩΡΗΣ
ΗΠΕΙΡΟΣ
10/01/1913
8
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
13/01/1913
9
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΛΑΓΙΑΝΝΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
08/08/1913
10
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΛΕΚΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
15/01/1918
11
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΝΕΤΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
16/09/1918
12
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΣΟ ΛΙΟΓΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
18/09/1918
13
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΤΑΒΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
20/09/1918
14
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΝΤΕΝΤΕΜΑΔΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
03/11/1918
15
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΟΛΥΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
27/12/1918
16
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΛΥΜΠΕΡΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
08/01/1919
17
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
10/01/1919
18
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
13/01/1919
19
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΔΗΜΑΡΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
07/10/1919
20
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
21/10/1919
21
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΚΙΩΝΗΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
14/03/1921
22
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΟΛΥΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
02/07/1921
23
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΥΓΚΑΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
26/08/1921
24
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΝΤΟΥΚΑΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
28/08/1921
25
ΔΕΚΑΝΕΑΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
28/01/1941
26
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
12/04/1941

Γ. ΑΠΟ ΤΟ ΨΑΡΙ

Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
27
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΟΓΓΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
06/09/1918
28
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
16/09/1918
29
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΤΣΙΚΑΡΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
14/10/1918
30
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΟΥΡΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
18/10/1918
31
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΜΗΤΣΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
15/12/1918
32
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΗΛΙΑΣ ΜΟΥΤΣΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
19/03/1919
33
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΛΛΙΑΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
01/06/1920
34
ΔΕΚΑΝΕΑΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΕΡΗΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
28/08/1921
35
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΥΡΡΑΚΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
19/08/1921
36
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΥΛΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
15/08/1922
37
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΓΚΙΚΑΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
————-
38
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΑΝΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
————-
39
ΔΕΚΑΝΕΑΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΒΟΓΓΑΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
20/12/1940
40
ΛΟΧΙΑΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΛΛΙΑΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
12/02/1941
41
ΑΝΘΥΠ/ΓΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΚΗΣ
ΚΡΗΤΗ
22/05/1941
Δ. ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΥΣΟΧΩΡΙ
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
42
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΑΝΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
21/06/1913
43
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΝΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/07/1913
44
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ ΓΑΡΙΝΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/08/1913
45
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
28/10/1913
46
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΝΤΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/09/1918
47
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΖΟΥΧΑΝΤΑΡΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
17/07/1919
48
ΔΕΚΑΝΕΑΣ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
14/02/1941
 
Ε. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΜΦΙΘΕΑ (ΚΛΕΣΟΥΡΑ)
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
49
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
1921
50
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΗΛΙΑΣ ΝΤΑΡΑΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
02/12/1921
 
ΣΤ.ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΥΒΕΛΑ
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
51
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/01/1912
52
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/01/1918
53
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΗΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
13/12/1918
54
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
15/01/1919
55
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
11/08/1919
56
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
18/01/1921
57
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
01/08/1922
58
ΔΕΚΑΝΕΑΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
26/11/1922
59
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
20/01/1941
60
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ
                       ή ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
22/01/1941
 
Ζ. ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΛΚΙΑ
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
61
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΚΟΤΣΗΣ
ΗΠΕΙΡΟΣ
07/01/1913
62
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΚΟΤΣΗΣ
ΗΠΕΙΡΟΣ
01/07/1913
63
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
27/11/1940
64
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΑΝΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
10/01/1941
 
Η. ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΣΙΛΙΚΟ (ΚΑΤΣΟΥΡΑ)
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
65
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
16/09/1918
66
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΟΓΓΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
02/09/1921
67
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΒΟΓΓΑΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
29/09/1921
68
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΒΥΡΩΝ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
           ή ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
08/01/1941
69
ΛΟΧΙΑΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΝΟΣ ΚΟΥΚΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
31/03/1941
 
Θ.ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΟΣΟΠΗΓΗ (ΒΙΔΙΣΟΒΑ)
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
70
ΑΝΘΥΠ/ΓΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
09/05/19013
71
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΣΙΜΟΥΚΑΚΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/01/1914
72
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΤΑΛΑΧΑΝΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
01/01/1916
73
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
16/03/1918
74
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΙΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
31/08/1921
75
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
01/07/1922
 
Ι.ΑΠΟ ΤΗ ΚΟΚΛΑ
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
76
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΑΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
25/03/1919
77
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
19/01/1941
78
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΑΝΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΝΤΑΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
19/01/1941
 
ΙΑ. ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΛΘΗ (ΜΠΟΝΤΙΑ)
Α/Δ
ΒΑΘΜΟΣ
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
ΤΟΠΟΣ ΘΥΣΙΑΣ
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ
79
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΗΛΙΑΣ ΚΑΚΟΥΤΗΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
30/12/1940
80
ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
ΦΩΤΙΟΣ ΓΟΥΡΓΑΡΗΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
15/02/1941

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Χρήστος Τάκης,Πίνδου122-Παπάγος Τ.Κ.15669,Τηλ.2106531322,6956293731

Advertisements

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: